Een sterker portfolio: Identiteit en Storytelling

Op 8 maart begint de tweede editie van het Fotoacademie Expert Programma ‘Een sterker portfolio: Identiteit en Storytelling’ onder leiding van Morad Bouchakour. Kiekie stelde Leander Varekamp, deelnemer aan de eerste editie, een aantal vragen over zijn werk, het programma en zijn plannen voor de toekomst.

 © Leander Varekamp

© Leander Varekamp

Waarom wilde je mee doen aan het programma ‘Een sterker portfolio: Identiteit en Storytelling’ onder leiding van Morad Bouchakour?

”In 2016 ben ik afgestudeerd aan de Fotoacademie en na deze periode kwam ik een zwart gat. Tijdens de opleiding was daar voor gewaarschuwd, maar ik had niet gedacht dat het mij zou overkomen. Na zo’n intensieve studie was het voor mij lastig om mezelf aan de gang te krijgen. Ik wilde verder gaan met mijn fotografie en vervolgstappen gaan maken. De academie is geen eindpunt, maar juist een beginpunt, een goede start. Om mezelf te helpen, ben ik op zoek gegaan naar mensen die positief kunnen bijdragen aan mijn proces. Naast het starten van een collectief met een aantal andere alumni ben ik ook gaan zoeken naar individuele begeleiding. Zodoende ben ik onder andere bij Morad terecht gekomen. Ik ben erg onder de indruk van zijn werk, het is anders dan wat ik maak. Wat mij fascineert in zijn fotografie is zijn enigszins brutale aanpak. Dat is wat ik soms wel mis in mijn eigen werk. Daar wil ik iets mee doen. Ook heb ik gekozen voor Morad als begeleider, omdat hij in het buitenland heeft gewerkt en van die ervaring hoop ik ook kunnen te leren. Daarnaast heeft hij een goede en kritische kijk en dat helpt mij als fotograaf weer verder in mijn proces. Sowieso helpt het mij om van veel verschillende mensen feedback te krijgen, ook al denk ik soms van niet. Ik hoor niet altijd wat ik wil horen, op dat moment. Maar uiteindelijk kan ik makkelijker mijn eigen keuzes maken, het wordt voor mij duidelijker welke kant ik op wil gaan.”

 © Leander Varekamp

© Leander Varekamp

Wat zijn de belangrijkste lessen die je hebt geleerd tijdens het programma?

”Dat is een lastige vraag, ik zit nu op de helft. Iets wat ik zelf nooit heb gedaan in mijn fotografie is werken met een werktitel. De tip is eigenlijk heel simpel, het geeft jezelf een kader waarin en vanuit waar je kunt werken. Je werktitel is niet je eindpunt en kan natuurlijk nog wijzigen en aangescherpt worden naar mate je verder bent in je proces. Een project waar ik onder andere mee bezig ben, is een boekje over mijn vader. De werktitel luidt ‘Iedere gelijkenis met mijn vader is puur toevallig’. Mijn project is een onderzoek naar wie mijn vader is en wat onze relatie is. Mijn vader is ‘vergeetachtig’ zoals hij het beschrijft. De ziekte benoemt hij liever niet en is eigenlijk ook niet bespreekbaar. Maar het proces loopt door en is onomkeerbaar, dus mijn onderzoek heeft een mate van urgentie. Een tip die ik aan het uitwerken ben, is om hem ook te filmen tijdens de gesprekken die ik met hem heb. Hierin kan ik later bestuderen hoe hij kijkt, beweegt en welke reactie een onderwerp bij hem oproept. Ik hoop hiermee nog meer de kern van waar mij verhaal over gaat, in mijn beelden terug te laten zien. Hoe minder woorden, des te beter de fotografie.”

Het is natuurlijk risicovoller en het gaat weleens mis
 © Leander Varekamp

© Leander Varekamp

In je werk lijkt de nadruk te liggen op het proces en het medium zelf. Wat vind je zo aantrekkelijk aan analoge fotografie en het procedé dat daarmee gepaard gaat?

”Het procedé blijft magisch! Er zijn twee redenen waarom ik analoog fotografeer: rust nemen in het fotograferen en misschien wel nog belangrijker; geen discussie over het eerste resultaat. Bij digitaal fotograferen wil iemand toch altijd snel terugkijken om te zien hoe mooi of juist niet mooi de foto is. Op die manier probeert de geportretteerde dus meteen al invloed uit te oefenen op de eerste selectie. Dat is niet mijn bedoeling. En wat ik fascinerend blijf vinden is het ontwikkelproces, dat je ook daarin nog invloed kan hebben op het eindresultaat. En natuurlijk alle sfeeroverwegingen van analoge fotografie, de korrel, de zachte onscherpte. Het is natuurlijk risicovoller en het gaat weleens mis. Maar het heeft dan soms ook wel weer een verrassend effect.”

© Leander Varekamp

In veel van je portretten maakt de geportretteerde geen contact met de kijker. Waarom kies je hier (vaak) voor? En wat wil je hiermee communiceren?

”Voor mij is het niet van belang dat degene die ik portretteer direct contact maakt met de kijker. Dat betekent voor mij niet dat er geen contact is! De geportretteerde voelt zich het meest op zijn gemak in zijn of haar eigen ‘zijn’ en dat is het moment dat ik probeer vast te leggen. Dat vertelt voor mij een verhaal, dat maakt het spannender. De geportretteerde heeft contact met zichzelf, ik leg het vast en de kijker mag daar naar kijken en er een eigen verhaal bij maken. Het in de ogen kijken van iemand is soms een erg directe benadering, die ik niet bij ieder portret vind passen. Ik als fotograaf bepaal wie er naar wie kijkt in het beeld en niet de geportretteerde. Ik wil de controle houden over het beeld. Ik heb ook liever niet iemand anders in de ruimte, dat leidt af van wat ik wil communiceren.”

 

 © Leander Varekamp

© Leander Varekamp

Wat zijn je fotografische dromen?

”Mijn drijfveer om te fotograferen wordt gevoed door mijn fascinatie voor mensen en objecten die ondersteunend kunnen zijn met betrekking tot mijn portretten. Dit worden dan portretten op zich. Ik hoop dat ik mijn fotografie op dat vlak verder kan ontwikkelen in de toekomst. Verder hoop ik dat ik mijn naam als fotograaf kan vestigen. Een groot portretboek van 200 pagina’s, mooie projecten die resulteren in goede publicaties en prachtige tentoonstellingen en wie weet kan ik nog eens een indrukwekkende prijs winnen. En voor wat betreft het boekje over mijn vader, ik hoop dat dat nooit af komt, maar die droom is tegen beter weten in!”

Check deze link voor meer informatie over het Expert Programma