Interview Elza Jo

Elza Jo Tratlehner is fotografe en documentairemaakster, afgestudeerd aan De Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Elza staat bekend om haar 'eclectische' stijl van fotografie en werkt voor onder andere merken als Swarovski, H&M, Nike, Converse, MTV, en Levi’s en heeft al veel beroemde muzikanten voor haar lens gehad. In begin 2018 zag haar regiedebuut 'Jolene' het licht. Een rauw en intiem portret van een jonge vrouw met een heftig leven. Op Videoland ging hetzelfde jaar de 4-delige docu-serie 'Famke Louise, de documentaire' in première, wederom een intiem portret van een jonge vrouw met een explosief leven. Ik spreek Elza in misschien wel de drukste periode in haar leven en ben benieuwd naar haar drijfveren en ambities.

Heb je een fotografie opleiding gevolgd?

''Ja, ik ben in 2004 afgestudeerd aan de KABK en ik heb er vijf jaar over gedaan. Één jaar grafische vormgeving en erna ben ik overgestapt naar fotografie. Mijn eindproject ging over strippers en paaldanseressen. In die tijd had je in Den Haag maar één goede club en dat was die van Kim Holland. Ook kon je daar lessen nemen in paaldansen en ik ben dat toen ook gaan doen. Op die manier dacht ik dieper in het wereldje te kunnen komen, ik wilde het begrijpen en snappen. Paaldansen is namelijk heel zwaar en was toen ook helemaal nog niet echt hip en natuurlijk niet iets waarmee je bij je opa en oma aan kon komen. Hoe doe je iets wat je heel graag doet, maar voor een deel van de maatschappij altijd verborgen moet houden?
Ik heb met heel veel meisjes toen gesprekken gehouden over hun leven als paaldanseres, ik hield schetsboeken bij en heb er een echte zoektocht van gemaakt. bladzijden uit het schetsboek. Een voorstadium van multimedia, iets wat ik nu nog heel graag doe.''

20160211_CURRENT_EJ_04.gif

Hoe heeft zich dat na je studie vertaald in commerciële opdrachten?


‘'Vlak na mijn afstuderen kwam ik Winter van den Brink tegen, destijds hoofdredacteur van Blend magazine. Ik heb toen veel daarvoor mogen schieten. Het balletje ging rollen en ik was veel bezig met shoots voor verschillende magazines, maar ook digitale platforms zoals Vice. Bij de meeste magazines was er niet al teveel budget, maar kreeg je wel veel vrijheid in je shoots. Ik ben mij toen echt gaan vormen en het was goed voor mijn ontwikkeling, omdat ik nog best jong was.''

Je experimenteert graag met verschillende technieken zoals wat je een tijd met gifjes en collages hebt gedaan. In hoeverre ben je daar naar op zoek in je werk?


''Ik vind het belangrijk om op zoek te blijven gaan naar het combineren van verschillende technieken, juist om mij creatief te kunnen uiten in wat ik wil vertellen. Fotografie is een heel fijn medium, omdat je snel een verhaal kunt vertellen, maar ik ben geen lichtfreak. Dat wil niet zeggen dat ik niet technisch ben, maar het past niet bij me om uren met lampen aan de slag te gaan om het juiste licht te zoeken. Dat past ook niet in de documentaire stijl waarin ik werk. Ik haal mijn inspiratie uit schildertechnieken en illustraties en dit pas ik dan vervolgens weer toe in mijn fotografie.’’

En wanneer kwam het Amsterdamse agentschap Halal in beeld?


‘‘Eerst ben ik een aantal jaar bij agentschap House of Orange aan de slag gegaan, maar dat was destijds ook meer modisch. Toen de documentaire Jolene in beeld kwam, stopte de fotografie afdeling bij House of Orange en ben ik gaan praten met Halal. Alles viel samen; Halal was bezig met het opzetten van een documentaire afdeling en ik was bezig met filmen. Zij hebben mij toen goed kunnen begeleiden. ‘‘

Begin 2018 kwam je eerste documentaire Jolene uit. Hoe heb je haar leren kennen?

Dat was vijftien jaar geleden tijdens mijn studie. Ik was al tijdens mijn studie heel erg gedreven en had al best veel opdrachten. Een daarvan was fotograferen voor flyers voor feesten als 'urban porno' feest '911'. Een feestje dat in Amsterdam geen vergunning kreeg wegens de seks op het podium. Voor de foto's had ik een aantal strippers en een auto nodig. Jolene zat in de 911-organisatie en regelde wat ik nodig had voor de shoot. In dezelfde periode kreeg ik verkering met Freddy – Vieze Fur – van De Jeugd van Tegenwoordig, die in 2008 op zoek waren naar strippers voor hun eerste albumcover Parels voor de Zwijnen. Ik gaf Jolene’s nummer, die even later op de albumcover stond.

Daar stond Jolene, inmiddels barvrouw, “met van die adelaarsogen” en een lijf onder de Ajax-tattoeages achter de tap

En hoe ben je later weer in contact gekomen met Jolene?

''Ik kwam haar na dertien jaar weer tegen. Ik belandde via een vriendin – haar vader was manager bij stripclub La Vie en Proost– na het uitgaan in de bar op de Wallen. Daar stond Jolene, inmiddels barvrouw, “met van die adelaarsogen” en een lijf onder de Ajax-tattoeages achter de tap. Jolene was psychologie gaan studeren en ik was meteen weer geïntrigeerd door haar. We zijn wat gaan drinken en dat was het begin van een drie jaar durend avontuur dat resulteerde in de documentaire Jolene.''

A_JOLENE_scan_028.gif

Hoe ben je begonnen en welke plekken heb je gefilmd tijdens het maken van de documentaire Jolene? Filmde je alles zelf?

‘‘Ik heb een kleine camera gekocht, een Black Magic Pocket. Juist op die plekken waar ik met Jolene kwam, zat niemand te wachten om gefilmd te worden. Overal stonden bordjes 'geen foto's'. Toch mocht ik gaan filmen in de stripclub en ben altijd met veel respect omgegaan met de privacy van de meiden daar en overlegde alles. Jolene nam me ook mee naar de F side van Ajax, die zij als haar familie beschouwd. Het ging er daar nou niet bepaald zachtjes aan toe; om me heen stonden er jongens camera’s en telefoons uit mensen hun handen te slaan. En daar stond ik dan met mijn cameraatje tussen. Maar ik stond naast Jolene, dus kon ik filmen. Ook had ik niet zoveel zin om veel gedoe eromheen, soms had ik wel een geluidsman mee, maar in zo'n F side vak gaat dat natuurlijk niet.
Toch paste het rauwe gevoel van omgevingslicht en af en toe donker en wat slechter geluid juist goed bij de sfeer van de documentaire.’’

Niet veel later heb je weer een succesvolle docu gemaakt, over vlogger en zangeres Famke Louise.


''Jolene ging in februari 2018 in premiere en ik begon Famke te volgen in juni/juli van dat jaar. We hadden een heel fijn researchteam en ik kreeg veel vrijheid in het filmen en regisseren. Er waren nogal wat mensen die een totaal verkeerd beeld hadden van dit jonge meisje en het doet me goed om te horen dat dit dankzij de documentaire over haar, behoorlijk is bijgeschaafd. Social media zetten toch een totaal ander beeld van iemand neer, dan hoe het in werkelijkeid is. Drie maanden later kwam de documentaire al uit. In november verscheen het op Videoland. 2018 was een achtbaan! Ik moet eraan denken om op tijd mijn rust te nemen. Ik heb door de jaren heen ook wel geleerd dat echt te doen.''

Je hebt dus vlak achter elkaar twee docu's gemaakt, die beiden erg succesvol zijn geworden. Je moet wel iets in je hebben zitten waardoor je dit talent in de omgang met mensen hebt ontwikkeld. Is dat iets wat je uit je jeugd hebt meegekregen?

''Mijn vader maakt ook documentaires en heb wel veel meegekregen van hem. Ook hielp ik bij het zoeken van de juiste hoofdpersonen, ik vond dat erg leuk om te doen. Mijn vader leerde mij hoe een verhaal in elkaar moet zitten, met een goede inhoudelijke kop en een staart. Maar ik denk ook dat ik, en dat is iets wat gewoon in me zit, altijd iets doe in het belang van degene die ik interview. Ik zal nooit iemand zwartmaken en ik oordeel niet. Ik ben wel echt heel begaan met de mensen die ik interview, ook al denken ze soms van niet. Uiteindelijk wil ik dat iedereen blij naar een premiere komt.''

En heb je nu zoiets van – omdat je dit nu heel snel achter elkaar gedaan hebt – nu wil ik heel snel weer een documentaire maken?

''Jazeker. Eerst dacht ik na Jolene, 'oké, ik ga 8 jaar geen documentaire maken, want ik ben gewoon gek op Jolene en daarmee is dit geworden wat het is geworden.' Ik bedoel, Jolene, dat is mijn eerste liefde. Dat is gewoon de eerste keer geweest en het wordt nooit meer zoiets als dat.
Maar toch ben ik mezelf weer uit gaan dagen en heb vertrouwen gekregen dat het gewoon gaat en kan lukken. En dat ik voor een groot publiek een soort van maatschappelijke boodschap achter kan laten, dat werkt voor mij verslavend. Dat is ook altijd mijn doel geweest van jongs af aan. Toen ik aan de KABK studeerde dacht ik 'ik ga eerst heel veel mooie dingen maken en ooit komt er een boodschap in. Ik ben nu nog heel jong en mijn mening is nog te verspreid.' En het grappige is dat dat zo gebleven is. Ik dacht dat ik een sterkere mening zou hebben. Maar juist omdat ik niet zo’n uitgesproken mening heb, helpt me dat nu in mijn documentaires. Ik ga er blanco in.''

Heb je al echt plannen voor aankomend jaar? Of laat je het open en kijk je wat er op je pad komt?

''Ik heb wel plannen, maar je kunt niet alles mega nauwkeurig plannen. Met documentaire moet je wel ver van tevoren researchen. En alles moet heel erg op zijn plek vallen. Maar ik heb wel zeker ideeën. Ook heel veel zin daarin! En ik wil op het gebied van fotografie mij zeker blijven doorontwikkelen. Het is niet zo dat mijn fotografie nu door film op de achtergrond verdwijnt, ik blijf het echt combineren.

Trailer Jolene

NL