Interview Vivian Keulards

In 2009 studeerde Vivian Keulards (1970) af aan de Amsterdamse Fotoacademie. Voor haar examenwerk ontving Vivian een nominatie voor de Photo Academy Awards. Haar fascinatie voor beelden en fotografie begon al op jonge leeftijd. Ze besloot op haar 35ste om professioneel fotograaf te worden. Een jaar na haar afstuderen aan de Fotoacademie verhuisde ze met haar familie naar Colorado (VS) en woonde daar 3 jaar. Gedurende deze periode leerde ze veel meer over fotografie, haar werk en zichzelf. Ik vroeg Vivian naar haar ontwikkeling als fotograaf en naar haar toekomstplannen.

© Vivian Keulards

Wanneer ben je met fotografie begonnen?


''Ik heb eerst Communicatiewetenschappen gestudeerd in Nijmegen. Daar zat ik op mijn achttiende al bij fotoclub De Cycloop en stond ik avonden in de donkere kamer. Heerlijk vond ik dat. In die tijd maakte ik al vooral portretten. Ook binnen mijn studie zocht ik de creatieve kant op. Ik volgde bijvakken bij Theaterwetenschappen, omdat die nog enigszins hands-on waren, zoals scenarioschrijven, beeldanalyse en documentaire maken. Achteraf gezien pastte een praktische HBO opleiding wellicht veel beter bij mij. In mijn tijd was het vanzelfsprekend dat je na het VWO door ging met de universiteit. Aan de andere kant heb ik er ook wel weer analystisch en filosofisch leren denken. Ik ben afgestudeerd in de richtingen audiovisuele communicatie en ontwikkelingscommunicatie. Kort door de bocht hield ik me bezig met beeldvorming rondom minderbedeelde landen. Grappig om te bedenken dat die beeldvorming me nog steeds boeit. Het is fascinerend om te observeren hoe mensen over bepaalde onderwerpen nadenken en wat de invloed van de media daarin is. Met mijn fotografie probeer ik daar soms bewust een ander licht op te laten schijnen."

© Vivian Keulards

Hoe ben je op het idee gekomen voor jouw project 'Flaming Grace'?

''Eigenlijk heel intuïtief. De roodharigen vallen mij altijd als eerste op in mensenmassa’s. Ze trekken nog steeds mijn aandacht. Ze hebben iets eigens, iets poëtisch. In het derde jaar van de Fotoacademie heb ik mijn eerste roodharige portretten gemaakt. Ik wilde er graag mee afstuderen, maar toen kwam Hanne van der Woude uit met haar prachtige boek over roodharigen. “Jammer Vivian”, zei mijn docent op de Fotoacademie, “nu kun je het alleen nog maar in de koelkast zetten, anders associëren mensen het met haar project en zullen ze je een copycat vinden”. Dat heb ik toen teleurgesteld en braaf gedaan. Later in Amerika vroegen curatoren waar de rest van mijn roodharigen waren. Daar heb ik geleerd dat een serieuze serie pas een body of work genoemd mag worden als het er minimaal twintig zijn. Ik vond het een mooie uitdaging om het onderwerp weer uit de koelkast te halen en te kijken of ik dit kon. Vooral of het lukte om de serie interessant te houden. De roodharigen bleven mijn creativiteit op gang houden en uiteindelijk is het uitgegroeid tot een boek. Je groeit in een onderwerp als je er langere tijd mee bezig bent. Dan ontdek je de verhalen en de geschiedenis erachter. Ook met een eenvoudig onderwerp als rood haar. Ik heb diverse persoonlijke en emotionele berichten gehad naar aanleiding van deze serie. Vroeger werden roodharigen behoorlijk gepest en als outcast behandeld. Dat kun je je nu niet meer voorstellen.''

© Vivian Keulards

Kinderen of jongvolwassenen spelen vaak een hoofdrol in je fotografie. Wat intrigeert jou aan de jeugd?

"Kinderen zijn fantastisch om mee te werken. Ze zijn nog zo onbevangen en laten zich makkelijk door een schouwspel of toneelstuk meevoeren. Ze zijn zich niet zo bewust van de buitenwereld. Dat verandert zo rond de leeftijd van 12 jaar. Dan worden ze langzaam jongvolwassen en wordt alles anders. De veranderingen in de leeftijd van 12-20 jaar zijn enorm. Fysiek, geestelijk, maar ook binnen hun omgeving. Een intensieve, spannende en zeer kwetsbare levensperiode die een basis legt voor de rest van hun leven. Dat vind ik mooi om te observeren. Ik wil hun leefwereld, hun cultuur met de bijbehorende worstelingen graag begrijpen. Hoe zien zij de wereld, wat houdt hen bezig, wat zijn hun dromen? Die cultuur verandert trouwens snel. Mijn dochters zijn nu 14 en bijna 18. Daar zit al een cultuurverschil tussen. De puberteit is eigenlijk maar een rotfase. Aan de ene kant willen ze graag ergens bijhoren, aan de andere kant proberen ze zich als individu te ontwikkelen. Een lastig gevecht. Ik vind het mooi om te zien wie ze langzaam worden, hoe ze zich - romantisch gezegd - ontpoppen. De onderwerpen voor mijn fotografieprojecten haal ik meestal uit mijn directe omgeving. Sommige projecten groeien dan ook letterlijk met mijn eigen kinderen mee, ze blijken vaak een inspiratiebron.''

© Vivian Keulards

Je bent in 2009 afgestudeerd aan de Fotoacademie, hoe heeft jouw fotografie zich ontwikkeld de afgelopen 10 jaar?

''Na het afronden van de Fotoacademie heb ik drie jaar in Colorado gewoond. Daar heb ik ontzettend veel geleerd, over mezelf als mens, over mijn werk en over fotografie als kunstvorm. Ik zat letterlijk ver van alles vandaan en had weinig afleiding van buiten, daardoor heb ik leren varen op mijn eigen intuïtie en blik. Ik kon mijn eigen stijl verder ontwikkelen. Bovendien heb ik in Amerika hele praktische zaken geleerd. Hoe creeër je een body of work, hoe schrijf je een goed projectstatement, hoe presenteer je jezelf op portfolio reviews? Mijn projecten werden gedurende de jaren langlopend en omvangrijker. Langzaam ben ik gaan zoeken naar meerdere mogelijkheden om mijn verhaal beter te kunnen vertellen. Storytelling is de afgelopen jaren sowieso belangrijk geworden binnen de fotografie. Zo probeer ik bijvoorbeeld een beetje te schrijven, interviews uit te werken of mijn eigen verhaal of visie op een onderwerp te omschrijven. Dat schrijven kost me wel meer moeite dan beeld maken. Ik ben nog een beetje zoekende naar de beste methode om dat te doen. Buiten schrijven probeer ik ook andere technieken en methodes uit om mijn ideeën of concepten beter neer te zetten. Zo oefen ik een beetje met video en geluid.’’

Als ik die ‘ooooh’ uit mijn eigen mond hoor komen, dan weet ik dat er van binnen iets gebeurt

Wat is het grootste verschil tussen jouw nieuwste serie 'A soft breath in the cold dawn' en je voorgaande series?

"Toen ik in 2013 terug kwam naar Nederland heb ik geworsteld om mijn leven weer op de rit te krijgen. Ik weet nog steeds niet hoe ik het moet noemen: een burn-out, depressie, midlifecrisis, … dat maakt ook niet uit. Ik wil het niet labellen. Het ging in ieder geval niet goed. Ik heb er een paar jaar over gedaan om af te komen van oude patronen, angsten en onzekerheden. De onverwerkte dood van mijn broer heeft hierin ook een belangrijke rol gespeeld. Sommige fotografen herkennen het misschien wel: ik twijfel met regelmaat of mijn werk wel goed genoeg is. Zo stom, want die onzekerheid ontneemt je vaak het plezier in het fotograferen. Daar waar het ooit allemaal om is begonnen. Na mijn zware jaren is de serie A soft breath in the cold dawn voor mij een symbolisch nieuw begin. Met als doel weer vrij te creëeren. Intuïtief, zonder angst, zonder duidelijk doel en het gewoon laten gebeuren. Ik wil me vooral weer verwonderen, over mensen en de wereld om me heen. Als ik die ‘ooooh’ uit mijn eigen mond hoor komen, dan weet ik dat er van binnen iets gebeurt. Dat kan zijn omdat ik op een wonderbaarlijke plek ben beland of omdat ik iemand op straat zie waar ik mijn ogen niet vanaf kan houden. Het kan echter ook een bijzonder moment zijn tijdens het fotograferen. In ieder geval weet ik dat er dan iets moet gebeuren en ik het moet vastleggen. De serie is een fictieve verhaallijn met een connectie naar mijn onderbewustzijn en fantasie en zal zich de komende tijd vanzelf ontwikkelen. Het klinkt misschien nog abstract zo, maar je moet het zien als een reisverhaal en we weten nog niet hoe het eindigt. Het gaat meer over het proces, het maken zelf. Veel vrijer dan al mijn voorgaande series. En straks ligt er dan een serie beelden die vooral iets vertelt over mij, een groot zelfportret.''

© Vivian Keulards

Waar leg je je graag op toe in de fotografie?

"Op de Fotoacademie twijfelden ze bij welke discipline ik thuis hoorde. Was ik nu documentair of toch meer creatief/fictief portretfotograaf? Daar heb ik lang mee geworsteld, omdat ik dacht dat ik een keuze moest maken. Nu weet ik dat dit helemaal niet hoeft. Ik vind vooral afwisseling heel fijn. Zowel in het type projecten als in mijn werkzaamheden. Als ik met een documentair verhaal of concept bezig ben geweest, vind ik het heerlijk om weer even te freewheelen in een creatief project. Ik werk aan eigen verhalende projecten die geschikt zijn voor publicatie in kranten of tijdschriften, ik werk aan creatieve concepten die als kunst aan de muur verkocht worden, ik werk in opdracht en geef af en toe een workshop, les of een lezing. Ook word ik sinds dit jaar gerepresenteerd door het agentschap Anzenberger in Wenen. Zij verkopen mijn werk aan buitenlandse bladen. Ik heb ontdekt dat ik heel gelukkig word van kruisbestuivingen, samenwerkingsverbanden met mensen uit andere disciplines. Zo heb ik bijvoorbeeld meegewerkt aan een kunstinstallatie, bedacht door Rita Hoofwijk, een jong aanstormend talent uit de toneelwereld. Het project heet Facing Faces en laat mensen kijken naar mensen. Twee bezoekers nemen tegenover elkaar plaats in de installatie. Rita draait letterlijk een rol als een analoge film, met door mij gemaakte portretten, voor hun ogen af. Ondertussen steekt ze kaarten met woorden of zinnen in de installatie die bedacht zijn bij de gezichten. Daarmee laat ze je met een bepaalde filter naar mensen kijken. Het is een performance. Alles is bedacht. Dat was zo inspirerend, zulke projecten en samenwerkingen hoop ik in de toekomst meer te vinden.''

© Vivian Keulards

Wat zijn je plannen voor de komende jaren?

''Momenteel werk ik aan het uitrollen van een videoinstallatie en mijn tweede boek met als werktitel Voor Hans. Het gaat over de dood van mijn broer, over angsten, taboes en kwetsbaarheid. Daar ben ik in die zware periode mee bezig geweest. Mijn belangrijkste project ooit. Een persoonlijk verhaal, maar heel universeel qua onderwerp. Ik werk hieraan samen met Ellen Sanders en het ontwerpbureau PutGootink. Binnenkort gaan jullie er meer over horen. Ook ben ik bezig met een langlopende opdracht voor de Nederlandse Obesitas Kliniek. Ik maakte vorig jaar een eigen verhaal over Natasja. Natasja had morbide obesitas, onderging een gastric bypass en viel vele kilo’s af. Een taboegevoelig onderwerp. Ook een onderwerp waar behoorlijk wat vooroordelen over bestaan. Ik heb Natasja voor haar operatie en één jaar na haar operatie vastgelegd. De kliniek vroeg mij vervolgens om hetzelfde te doen met tien van hun cliënten. Een hele mooie opdracht! Voor een eigen project volg ik ook al jaren Yan & Dazza, broer en zus, die langzaam hun tienerjaren ontgroeien. Elk half jaar zoek ik ze op. Ik wil de komende jaren meer van dit soort langlopende projecten en opdrachten doen. Daar ligt mijn kracht, denk ik. Ik kan dan met rust, toewijding, op een interactieve manier en met meerdere middelen een verhaal maken. Jongeren en kwetsbare groepen hebben hierin mijn voorliefde. Daarnaast zal ik blijven werken aan mijn ontdekkingsserie A soft breath in the cold dawn. Een mooie afwisseling met mijn documentaire projecten.''

Het interview met Vivian Keulards is ook te lezen in Kiekie no.24