Dieren als getuigen van ons bestaan

CD-2007-PH-01.jpg

Charlotte Dumas staat bekend om haar indringende, intieme portretten van dieren waarin ze de relatie tussen mens en dier onderzoekt en toont hoe wij verwachtingen en angsten in het dier projecteren. Wat betekenen dieren in de huidige maatschappij voor de mens? Charlotte volgde haar opleiding aan de Gerrit Rietveld Academie en de Rijksakademie van beeldende kunsten. Haar werk werd geëxposeerd in De Pont, Galerie Paul Andriesse en FOAM in Nederland en Julie Saul Gallery, New York. Haar laatste serie 'Stay' gaat over de acht zeldzame paardenrassen in Japan.

Yonaguni pony, Yonaguni, 2015 © Charlotte Dumas

Hoe ben je met fotografie in aanraking gekomen?

Vroeger fotografeerde ik in de buurt waar ik ben opgegroeid honden in het park met de Olympus van mijn vader. Omdat ik door wilde gaan in de fotografie, ben ik naar de Rietveld Academy gegaan. Na deze periode kwam de Rijksakademie en daar heb toen als eerst ME' 'ers uitgenodigd in mijn studio samen met hun honden. Ik koos uiteindelijk alleen de portretten van de politiehonden. Ik kwam er zo achter dat je een portet van een dier kan maken. Ik wilde een emotie laten zien zonder een menselijk verhaal.

Hoe kijken mensen naar jouw foto's, wat zie je zelf in de dieren die je fotografeert?

Dieren hebben een dubbele betekenis voor mensen. Enerzijds worden ze door ons als onvolwaardig gezien en anderzijds vinden wij dieren heel belangrijk, omdat we ons ermee identificeren. Die symboliek van deze relatie tussen mens en dier interesseert mij. Daarnaast kan het kijken naar de foto's een helend effect hebben op mensen. Je kunt je identificeren met een dier en met het portret van een dier. Het wekt in ieder geval een bepaalde emotie op die voor iedereen verschillend is. Als je een ander mens fotografeert zul je nooit loskomen van het verhaal van die persoon, omdat je naar iemand van je eigen soort kijkt. Bij een dier heb je dat niet, dieren bieden een canvas voor interpretatie.

Stay, Yonaguni 2015 © Charlotte Dumas

In de serie 'Retrieved 9/11' heb je tien jaar na de aanslagen van elf september 2001 in Amerika vijftien van de reddingshonden geportretteerd.Wat viel je op qua reacties op die serie?

De respons op de serie was zeer emotioneel, maar ook positief. Ik kreeg reacties van mensen als '' je kunt zien dat ze zoveel hebben meegemaakt' '. Dat is natuurlijk de projectie van degene die ernaar kijkt. Desalniettemin is dat een legitieme reactie. Het gaat er niet om of het waar is maar hoe wij het ervaren. Door hen (de honden of de portretten ervan) zijn wij in staat de wereld om ons heen ook op een andere manier te verwerken en te beschouwen. Wij hebben de ander nodig, de andere levende wezens als getuigen van ons bestaan.

Uit de serie 'Retrieved' © Charlotte Dumas

Is de rust die je uitstraalt in de foto's ook de reden waarom je analoog fotografeert?

Ja, je wordt gedwongen om echt te kijken. Ik kan soms uren door de zoeker van mijn camera kijken, zonder dat ik een foto maak. Ik zoek de momenten, maar het wordt meestal pas wat als ik situaties herken die ik zelf niet voor ogen had. Het ene paard of hond is ook fotogenieker dan de andere. Ook zit er een incubatietijd tussen het moment van schieten en het ontwikkelen van de film. Dat geeft letterlijk afstand tot wat je maakt en hoort voor mij echt bij het proces. Ik vind ook dat je de tijd die in een foto is geïnvesteerd echt kunt ‘voelen’.