De vliegende start van Jitske Schols

Pas vijf jaar geleden maakte zij de ommezwaai in haar carriere en besloot fulltime voor de fotografie te gaan. En in december 2017 won de Amsterdamse fotograaf Jitske Schols uit 500 inzendingen de de Dutch Photographic Portrait Prize '16 met het portret 'Sora in Black' én werd onlangs genomineerd voor een prijs bij de Zilveren Camera. Jitske’s zwart-wit portretten zijn contrastrijk, intiem en hebben iets kwetsbaars. Uit ons gesprek blijkt dat haar jeugd nog altijd van grote invloed is op haar werk. Welk gevoel legt zij in haar bijzondere portretten vast?

Vera's coat © Jitske Schols

Uit wat voor gezin kom je?

''Mijn broer en ik zijn opgegroeid op landgoed De Ewijckshoeve in Lage Vuursche midden in de bossen en mijn ouders zijn gescheiden toen ik twaalf was. Dat landgoed was een bezit van bemiddelde familie van mijn moeders kant en zijn daar, terwijl het eigenlijk voor een zomervakantie bedoeld was, nooit meer weggegaan. We kwamen van een klein flatje uit Rijswijk, dus het was voor mijn ouders destijds fijn om wat ruimte te hebben met twee kinderen. We beloofden eruit te gaan wanneer het verkocht zou worden en hebben er zo’n twintig jaar kunnen wonen. Daar ligt voor mijn gevoel de basis voor de manier waarop ik nu fotografeer. Dit is de bron van mijn sentimenten en emoties. Aan de ene kant een idyllische jeugd met veel vrijheden, aan de andere kant ook niet altijd makkelijk; mijn ouders gingen scheiden, mijn vader dronk veel en was depressief van aard met alle gevolgen van dien. Maar toch, als ik aan mijn jeugd terugdenk, denk ik vooral aan een heerlijke tijd in die prachtige omgeving. In mijn eentje op mijn pony de bossen in met in de winter de besneeuwde takken, de stilte, maar ook de vertelsels van wat er zich allemaal op het landgoed heeft afgespeeld in het verleden. Ik zie weemoed en melancholie in mijn foto’s, maar dat doe ik niet bewust. Ik denk dat dat zijn oorsprong heeft in de Vuursche bodem.''

Je ouders deden niet iets in de kunst of fotografie?

''Nee, mijn vader was journalist/tekstschrijver en mijn moeder heeft vooral secretariaatswerk gedaan. Toen mijn ouders uit elkaar gingen heeft mijn moeder alles op alles gezet om een eigen bedrijf te starten. Zij bediende vanuit haar kantoor op het landgoed meerdere bedrijven, best heel uitzonderlijk voor die tijd. Ook kocht ze een van de eerste tekstverwerkers die er waren, de Wang Office Assistent, wie kent ‘m nog?''

VANWIJCK © Jitske Schols

Ben je in Amsterdam gaan studeren?

''Ja, maar via omwegen Ik heb eerst een jaar in Groningen en later een jaar in Utrecht gestudeerd, maar dat slaagde niet allemaal. Uiteindelijk kwam ik terecht in Amsterdam, bij een HBO opleiding Communicatie en deze heb ik ook afgemaakt. Ik ben blijven wonen in Amsterdam en heb na mijn opleiding twintig jaar in de marketing en communicatie gewerkt, van Schiphol tot een woningcorporatie. Tot vijf jaar geleden. Ik ging samenwonen met mijn vriend in Amsterdam Noord en die zei; 'koop eens een goede camera'. Ik was altijd al bezig met beeld en ben best creatief en daar zag hij wat in. Ik heb toen met mijn nieuwe camera mijn eigen inburgering in Noord vastgelegd.''

Ayla © Jitske Schols

Waren dat toen al portretten zoals je die nu maakt of meer straatfotografie?

''Nee, nog geen portretten. Ik ben echt de straat opgegaan en begonnen met het vastleggen van leuke straattaferelen die me opvielen. Dat postte ik dan op Facebook en vroeg de mensen die het volgden of ze me meer konden vertellen over hetgeen ik had gefotografeerd om zo het stadsdeel beter te leren kennen. Ik kreeg steeds meer volgers en werd genomineerd voor de Cultuurprijs van Amsterdam Noord. Toen mensen me wilden inhuren als fotograaf, ben ik eerst de basisopleiding van de Fotoacademie gaan volgen om me de techniek meer eigen te maken. Mijn eerste opdracht was voor de gemeente Amsterdam om een behind-the-scenes-reportage te maken tijdens de Koningsvaart, toen Willem-Alexander koning werd. Ik schreef me snel in bij de Kamer van Koophandel en werkte ook nog 32 uur als communicatieadviseur. Ik had zoveel plezier in het fotograferen dat ik in het najaar van 2013 rigoureus mijn baan opzegde en voor mezelf ben begonnen als fotograaf.''

Mijn portretten kenmerken zich door een minimalistische setting waarbij alle aandacht uitgaat naar het model

Charlotte © Jitske Schols

Waar kwam bij jou het omslagpunt vandaan om je toe te gaan leggen op het maken van portretten?

''Ik fotografeerde mijn dochter al veel om te oefenen, zij werd echt mijn muze. Ik kwam er al snel achter dat hier mijn passie lag. Het mooiste vind ik als je geraakt wordt door een portret. Dat het resoneert en dat het je aan het denken zet. Dat er een ziel in zit. In feite draait het voor mij dus om communicatie, het vak waar ik vroeger op een heel andere manier mee bezig was. Mijn portretten kenmerken zich door een minimalistische setting waarbij alle aandacht uitgaat naar het model. Ik elimineer daarom zoveel mogelijk afleidende elementen, zonder dat de poëzie in de foto verloren gaat. En in deze maakbare maatschappij hou ik juist van wat kleine imperfecties en rafelranden, zoals onscherpte of beweging, te donkere partijen, vage strepen… Het zal mijn slordige karakter wel zijn.''

Me Girl © Jitske Schols

Je hebt onlangs de De Dutch Photographic Portrait Prize gewonnen met het portret van Sora. Wie is Sora en waarom maakte je het portret?

‘Sora in Black’ is een foto uit de portretserie miXed die ik maakte over het thema identiteit. De serie betrof jongeren in de leeftijdscategorie 12 - 25 jaar met een gemixte culturele achtergrond en richtte zich op het ‘Nederlands zijn’. Sora heeft een Nederlands/Friese ouder en een Molukse ouder en werd aanvankelijk alleen door haar Nederlandse ouder opgevoed. De eerste 10 jaar van haar leven was zij zich niet bewust van haar Molukse achtergrond. Op tienjarige leeftijd veranderde alles in haar leven toen haar ouders werden herenigd. Haar Molukse roots en haar gemengde achtergrond vervullen sindsdien een belangrijke rol in haar leven, net zoals haar Nederlands/Friese achtergrond dat doet. Met de portretten uit deze serie wilde ik onze genetische verwantschap benadrukken. Namelijk, als je maar ver genoeg je stamboom checkt kom je al snel tot de conclusie dat we allemaal een gemixte achtergrond hebben.''

Sora in black © Jitske Schols

Bedenk je van tevoren hoe je een portret gaat maken? Bereid je veel voor voorafgaand aan de shoot?

''Nee, ik ben echt wel iemand die intuitief fotografeert. Ik werk het liefst in een kleinschalige en ongedwongen setting waarin ik de mensen die ik fotografeer een kort moment leer kennen en waarin een ontspannen sfeer ontstaat waarin iemand zich kan overgeven aan de camera. Geen grote studio met fel licht, maar een simpele achtergronddoek met een klein lampje erbij, dat is het. Ook gaat er veel tijd zitten in de nabewerking van mijn foto's. Dat is een belangrijk onderdeel van mijn fotografie en gaat handmatig op een schilderachtige manier. Ik ben geen Photoshop expert, ook dat gaat voornamelijk op gevoel.''

Ronnie Flex © Jitske Schols

Je hebt een vliegende start gemaakt! Heb je al gerichte toekomstplannen?

''Ik ben helemaal geen planner, dus toekomstplannen doe ik niet aan. Ik doe wel mee aan leuke exposities, zoals laatst voor Café de Engelbewaarder. Daar hangt een overzicht met een aantal portretten. Super tof! En Koos Breukel, die mij gejureerd heeft tijdens de Dutch Photographic Portrait Prize, hoopte dat ik een boek zou gaan maken van het prijzengeld. Hoewel ik nog niet weet hoe ik dat financieel ga rondbreien, heb ik daar wel gedachten over. Ik zou graag mijn eigen familie portretteren, die op het landgoed Lage Vuursche hebben gewoond en dan te beginnen bij de oudere generatie. Mijn overgrootouders hebben acht kinderen gekregen die een groot deel van hun leven op dat landgoed hebben doorgebracht. Ik weet nog niet exact welke weg ik ga bewandelen, maar ik volg gewoon altijd mijn gevoel. Zolang ik werk maak dat ik zelf mooi vind, ben ik helemaal tevreden. Ik hou van spontaniteit en ben een impulsief iemand. Ik laat me graag verrassen door wat het leven brengt en wat er op mijn pad gaat komen!''

jitskeschols.com