Op weg naar het eindexamen met Kaj Venhuizen

Van 21 tot 23 december presenteert een nieuwe lichting fotograferen zich tijdens de afstudeerexpositie ‘Lucid’ van de Fotoacademie. KIEKIE sprak Kaj Venhuizen over zijn afstudeerserie.

Waar gaat je afstudeerproject "Dandelions" over?

‘‘Twee jaar geleden overleed mijn broer. Hij leed aan schizofrenie en psychoses. Zijn overlijden was de start van een periode waarin ik mijzelf confronteerde: Kan dat ook bij mij gebeuren? Kunnen we allemaal lijden aan een geestesziekte? Het lijkt soms een dunne scheidslijn tussen gezondheid en gekte en wie bepaalt die scheidslijn eigenlijk? De emoties die hierbij werden opgeroepen ben ik gaan fotograferen en dit heeft geresulteerd in mijn afstudeerproject "Dandelions".’’

Wat wil je met "Dandelions" aan het maatschappelijke debat over mentale gezondheid toevoegen?

‘‘Het spreken over je mentale gezondheid is belangrijk. Door dit project heb ik veel mensen ontmoet die op soortgelijke wijze met het leven bezig zijn. Veel mensen herkennen mijn zoektocht naar en strijd voor een gezonde geest. Dit is voor veel mensen een eenzaam proces. Ik acht het van belang dat het taboe op angsten, verdriet of wat voor emotie dan ook, wordt doorbroken. Er zijn heel veel mensen, zo niet alle mensen, die tijden kennen waarin ze geestelijk lijden en zich daardoor afsluiten en zich schamen. Het helpt om te weten dat je niet de enige bent, dat veel van dit soort processen horen bij het leven. Ik heb in september een maand lang een editorial gedaan voor een organisatie in de UK die zich bezighoudt met geestelijke gezondheid. Het blijkt dat mensen behoefte hebben aan openheid, aan een realiteit waarin het oké is soms te worstelen met jezelf en het leven. Die openheid is van belang voor een geestelijke gezondheid.’’

In dit project zit naast een bepaalde zwaarte, ook de schoonheid van het ontdekken wie je bent

Je fotografeert uiteenlopende onderwerpen in uiteenlopende fotografische stijlen. Hoe zorg je ervoor dat de serie één geheel blijft?

‘‘Voor mij is het van belang dat de foto's qua intentie en energie passen bij mijn thema. Als ik fotografeer, zoek ik naar situaties of plekken die resoneren met de emotie die ik wil verbeelden. In dit project zit naast een bepaalde zwaarte, ook de schoonheid van het ontdekken wie je bent. Ik vind het heel beperkend dat ik maar op één manier zou mogen fotograferen. Juist de afwisseling maakt dat een serie schuurt. Dat houdt het spannend en dat vind ik belangrijk.’’

Wie zijn je fotografische voorbeelden en waar haal je inspiratie uit?

‘‘Het zijn vaak onverwachte momenten die mij inspireren. Momenten die weinig pretentie hebben, maar veel schoonheid en emotie in zich bergen. Zo was ik onlangs in San Francisco en zag ik een auto ingepakt staan op een parkeerplaats. Er waren op dat moment veel bosbranden die het gebied teisterden. Het licht op dit tafereel en de nonchalance waarmee de auto was ingepakt, zorgden dat ik stil bleef staan. Ik moet dan kijken; mijn emotie observeren die zo'n tafereel oproept. In de loop van de jaren heb ik veel verschillende inspiratiebronnen gehad. Deze bevonden zich vooral in de schilderkunst van begin twintigste eeuw: Egon Schiele, Odilon Redon, Jan Mankes. Maar ook films. Zo zag ik onlangs Girl. Een transgender puberjongen die ballerina wil worden. De eenvoud van haar strijd. Elke dag opnieuw. Dat repeterende in die film vond ik zwaar als kijker, maar zo reëel. Het beleven van het spectrum aan menselijke emoties vind ik fascinerend. Fotografen die mij om uiteenlopende manieren raken zijn Wolfgang Tillmans, Antoine d'Agata en Awoiska van der Molen. Zij creëren een beleving van de werkelijkheid waarvan mijn hart letterlijk sneller gaat kloppen. Ik geloof dat alles wat je inspireert iets zegt over wie je zelf bent. Daarom zijn de kunsten ook zo fascinerend en van belang.’’

Wat zijn je toekomstplannen?

‘‘De vrijheid die ik heb in het creëren van mijn beelden vind ik een essentieel onderdeel van mijn fotografie. Het past erg bij wie ik ben als mens. Op die manier wil ik blijven werken in de toekomst. Ik hoop dat mijn project "Dandelions" een platform krijgt waardoor het bijdraagt aan een gesprek over dit thema. Het liefst in de vorm van een mooie expositie. En als ik verder mag dromen: dan hoop ik met mijn werk over de grenzen van Nederland te trekken. Ik zou het geweldig vinden om mensen te vertellen over mijn proces, om anderen te inspireren, aangezien emoties en beleving iets universeels zijn. Op dit moment werk ik aan een nieuw project. Ook daarin neem ik dezelfde vrijheid en ruimte als in “Dandelions". Ik hoop dat mijn werk bij anderen iets teweeg kan brengen, zoals ik ook door allerlei creatieve uitingsvormen word geïnspireerd.’’