De projecten van Koos Breukel

Koos Breukel (Den Haag, 1962) is één van Nederlands beste portretfotografen. Breukel fotografeert meestal tegen een donkere, effen achtergrond, met een eenvoudige belichting en veel aandacht voor het karakter van de geportretteerde in beeld brengen. Zijn werk neigt daardoor naar de klassieke portretten van de schilderkunst. Het zijn foto's van vlees en bloed. Een belangrijk en terugkerend thema in Breukels oeuvre is de cyclus van het leven. Van geboorte tot ouderdom, van blakend gezond tot ernstig ziek. Ik kwam langs in de studio van Koos en vroeg hem naar de portretfotografie van nu en waar hij allemaal mee bezig is op dit moment.

Armand © Koos Breukel

Om maar meteen met de deur in huis te vallen; Ik heb het idee dat er de laatste tijd steeds minder fotografen zijn die zich richten op het klassiek portret. Hoe denk je dat dat komt en in hoeverre is het fotografische werkveld veranderd ten opzichte van twintig jaar geleden?

 ''Ik denk dat het voornamelijk komt, omdat deze bepaalde richtingen in de fotografie nu erg 'in' zijn. Op de eerste Paris Photo beurs bijvoorbeeld, zag je erg veel portret. Ook toen ik op de Rietveld Academie les gaf, waren er veel mensen die portretfotograaf wilde worden, maar op de een of andere manier is dat nu een beetje verdwenen. En de markt voor fotografie is natuurlijk ook veranderd en niet alleen voor de fotograaf zelf, maar bijvoorbeeld ook voor de galleries. Ik denk dat je het kan vergelijken met de muziekindustrie. Vroeger had je allemaal platenmaatschappijen en dat waren eigenlijk de galeries voor muzikanten. En nu kan natuurlijk alles via internet. De kunst is om er een juiste balans in te vinden, tussen het 'snelle' karakter van online en het meer 'blijvende' karakter van offline.''

Rijk van Roon, Faro, 1999 © Koos Breukel

Hoe selecteer je de mensen die je voor je vrije werk fotografeert? Doe je dat vanuit een vraag van een bepaald museum of resulteert het altijd in een overzichtstentoonstelling van het werk dat je hebt gemaakt?

''Beide. Het project 'Me We' was een overzicht, zowel een boek als expositie. Voor mijn vrije werk pluk ik soms iemand van de straat die ik er interessant uit vind zien, maar ik maak ook veel portretten in opdracht. Zo heb ik laatst voor Singer Laren  een boek gemaakt over erfgooiers en ben ik de laatste jaren veel bezig geweest met kunstenaarsportretten voor het Stedelijk. Daar ga ik (nu) in maart tijdens de tentoonstelling ‘Rendez-Vous’ een klein gedeelte van laten zien in het Frans Hals museum. Het fotograferen zelf gaat vrij impulsief en ik ben altijd bezig en in beweging achter de camera om zo ook een beetje het ijs te breken tussen de geportretteerde en mijzelf. Sinds de periode dat ik lesgaf op de Rietveld Academie, ben ik wel project matiger gaan werken. Ik heb projecten gemaakt over de Faro ramp, over ernstig zieke vrienden en over (de slachtoffers van de nieuwjaarsbrand) ouders die hun kinderen zijn verloren in Volendam. Dat zijn vrij pittige projecten geweest, die me ook zeker wel gevormd hebben als mens.''

Mozhdeh Firoui, 2011 © Koos Breukel

Je fotografeert ook voor de fantastische portrettengallerij in het De La Mar theater in Amsterdam, hoe ben je aan deze opdracht gekomen?

''Dat is via FOAM Fotografiemuseum gegaan. Joop van den Ende is sponsor van FOAM en Janine, zijn vrouw en tevens groot fotografie liefhebber, heeft voor het DeLaMar Theater een speciale fotocollectie samengesteld van toonaangevende fotografen onder de titel 'Vijf opdrachten voor één theater'. Ik verwachtte dat ik er misschien een stuk of twaalf zou mogen maken, maar inmiddels hangen er zesentachtig! Het zijn allemaal mensen die een belangrijke rol spelen in het DeLaMar, zowel als acteur als regisseur of schrijver. Laatst belde Janine met de mededeling dat we weer nieuwe portretten gaan maken. Dat vind ik hartstikke leuk, het wordt zo de stamboom van het theater.''

Bouwvakkers Forteiland, 1998 © Koos Breukel

Waar schiet jij je portretten mee?

''Ik heb heel veel verschillende camera’s, zoals een digitale achterwand, maar ook een kleinbeeld Canon. Ik ben op het moment bezig met een tof project waarin we analoge camera's, die in het verleden een belangrijke rol hebben gespeeld, uitlenen aan andere fotografen om er een serie mee te schieten. Bijvoorbeeld van Daan van Golden, een beeldend kunstenaar uit Schiedam, gaf mij voordat hij stierf zijn oude Agfa Clack. Deze camera heb ik toen aan de kunstenaar Roy Villevoye meegegeven op zijn reis naar Nieuw-Guinea. Kort hierop werd ik uitgenodigd bij het Prentenkabinet in Leiden en in het depot kwam ik een camera van Breitner tegen, die ik toen ook mocht lenen. Op de handgreep en aan de onderkant van de camera zag je de vingerafdrukken van de kunstenaar in de olieverf nog zitten. Ik vond dat een interessant gegeven, zo’n beladen camera. En zo zijn Rose Ieneke van Kalsbeek en ik met dat idee verder gegaan. De camera van Koen Wessing hebben we uitgeleend aan Kadir van Lohuizen, die ermee naar Chili is gegaan. De camera van Ed van der Elsken aan Anneke van der Elsken en de camera van Ata Kandó ging naar Sacha de Boer. Een overzicht van dertig van deze 'uitwisselingen' vormde zo een tentoonstelling in het Museum Hilversum, PS Camera (Part One). Het project is zeker nog niet klaar, binnenkort krijgen we de camera’s van Bill Brandt en Lee Miller! Ik steek graag mijn tijd en energie in dit soort mooie projecten.''

Casper Breukel 2015 © Koos Breukel

Je doet dus veel meer dan alleen fotograferen?

''Zeker, juist! Ik doe heel veel dingen buiten mijn eigen oeuvre om. Ik moet er niet aan denken om alleen maar met mezelf bezig te zijn. In wisselende samenstelling ben ik met een groep mensen, waaronder Hedy van Erp, Henriette Ancuta en Lotti Pronk, al een paar jaar bezig met het oprichten van een Dutch National Portrait Gallery, net zoals in Londen. We hebben bedacht om ook een soortgelijke museale tentoonstellingen rond portret op te richten hier in Nederland. Hiervan in het verlengde ligt de Dutch Photographic Portrait Prize die dit jaar is gewonnen door Jitske Schols. Het gekke is, ik ben eigenlijk tegen prijzen. Het is natuurlijk leuk voor de persoon die hem wint, maar ik vind het altijd lastig om zo’n prijs uit te reiken, omdat er zoveel mensen zijn die ik goed vind. En tegelijkertijd houdt de prijs ook het enthousiasme rondom het portret in leven.''

Erfgooier © Koos Breukel

Welke plannen voor exposities lopen er op dit moment?

''Op dit moment ben ik bezig met een tentoonstelling voor Huis Marseille en het gaat over één persoon; mijn zoon. Ik heb hem gefotografeerd vanaf zijn geboorte en in maart dit jaar wordt hij achttien. In september krijgt hij dan zijn eigen tentoonstelling! De werken bestaan uit verschillende soorten fotografie: veel 6x6 inch, zwart-wit, 8x10 inch, maar ook veel digitaal. Vorig jaar heb ik hem nog zwart-wit gefotografeerd met een 4x5 inch camera. Toen hij geboren werd, fotografeerde ik nog analoog en het is natuurlijk heel grappig om te zien dat de hele ontwikkeling in de fotografie in het algemeen, maar ook in mijn fotografie te zien is in die expositie.''

Je weet nooit wanneer het goede portret om de hoek komt zetten

Erik Hamerlink 1995 © Koos Breukel

Hoe zorg je dat je nieuwsgierig blijft, dat je wilt blijven maken?

''Dat is iets wat ik altijd moet proberen terug te winnen. Als je veel fotografeert, wil je nog wel eens afstompen. Maar mijn nieuwsgierigheid houdt me altijd op de been, als dat er niet is, stort het hele zooitje als een plumpudding in elkaar. Toen mijn oog zo slecht werd, had ik het even helemaal gehad. Ik werd cynisch en zat maar naar een computerscherm te staren met één oog. Gelukkig hebben we met het gezin een eilandje bij Vinkeveen. Daar kan ik me dan even terugtrekken om mijn geest weer helemaal opladen en ruimte te maken voor nieuwe dingen. Die nieuwsgierigheid is zo essentieel, omdat wat ik zoek eigenlijk niet te verklaren is. Dat mysterie. Ik hoop altijd dat dat in een portret zit. Je weet nooit wanneer het goede portret om de hoek komt zetten!''

Stelle Bergsma, 2015 © Koos Breukel

 

Is dat ook meteen jouw gouden tip aan beginnende fotografen, nieuwsgierig blijven?

''Absoluut! Maar behalve nieuwsgierig blijven, moet je ook een bepaald inzicht hebben. Het draait niet alleen om goed fotograferen, je moet ook kunnen verkopen, met mensen kunnen samenwerken en echt een drive hebben. Als je deze elementen bezit, komt je zeker al een heel eind!''

koosbreukel.com